Τρικυμία - Από τα "Τάνκα της Επιθυμίας"

Τρικυμία

 Ξύπνησα ξάφνου·

στη θαλασσοταραχή

ξάρτια που τρίζουν,

κι οι Σειρήνες στις ξέρες,

ελκύουν τη σχεδία.

[Στους αδερφικούς μου φίλους που παλεύουνε στα 

πέλαγα της επιθυμίας· δύσκολη, μα όμορφη μάχη!]

Tango de Estrella - Από τα "Τάνκα της Επιθυμίας"

Tango de Estrella

                                     Stella, Estrella,

                                     Αστέρι, στη Milonga

                                     όταν χορεύεις·

                                     ακροβατούν πάνω σου

                                     μάτια ιμεροδερκή.

[Θέλει ακόμη πολύ δουλειά, αλλά κι έτσι  το

νιώθω αρκετά όμορφο. Το χαρίζω στη Στ.]

Cuerpo de mujer - Σώμα γυναίκας

Cuerpo de mujer, blancas colinas, muslos blancos,
te pareces al mundo en tu actitud de entrega.
Mi cuerpo de labriego salvaje te socava
y hace saltar el hijo del fondo de la tierra.

Fui solo como un túnel. De mí huían los pájaros,
y en mí la noche entraba su invasión poderosa.
Para sobrevivirme te forjé como un arma,
como una flecha en mi arco, como una piedra en mi honda.

Pero cae la hora de la venganza, y te amo.
Cuerpo de piel, de musgo, de leche ávida y firme.
¡Ah los vasos del pecho! ¡Ah los ojos de ausencia!
¡Ah las rosas del pubis! ¡ Ah tu voz lenta y triste!

Cuerpo de mujer mía, persistiré en tu gracia.
Mi sed, mi ansia sin límite, mi camino indeciso!
Oscuros cauces donde la sed eterna sigue,
y la fatiga sigue y el dolor infinito.

[20 poemas de amor y una canción desesperada - Pablo Neruda]

Σώμα γυναίκας, λευκοί λόφοι, λευκοί μηροί,
μοιάζεις στον κόσμο με τον τρόπο που παραδίνεσαι.
Το κορμί μου, σκληρού αγρότη, σε σκάβει βαθιά
και κάνει να αναδύεται ο γιος από τα κατάβαθα της γης.

Ήμουν μόνος σαν μια σήραγγα. Από μένα φεύγαν τα πουλιά,
και μέσα μου ξέσπαγε η νύχτα την ισχυρή εισβολή της.
Για να επιβιώσω από τον εαυτό μου σ’ έπλασα σαν όπλο,
σαν βέλος στο τόξο μου, σαν πέτρα στη σφεντόνα μου.

Όμως ήρθε η ώρα της εκδίκησης, και σε αγαπώ.
Σώμα από δέρμα, από μούσκλια, από γάλα άπληστο και κραταιό.
Αχ, οι κούπες του στήθους! Αχ, τα μάτια της απουσίας!
Αχ, τα ρόδα της ήβης! Αχ, η αργή και θλιμμένη φωνή σου!

Σώμα γυναίκας δικής μου, θα εμμείνω στη χάρη σου.
Δίψα μου, λαχτάρα μου δίχως όρια, μονοπάτι μου αβέβαιο!
Σκούρες κοίτες, όπου η αιώνια δίψα κυλά,
και κυλά η κούραση, κι ο απύθμενος πόνος.

[20 ποιήματα αγάπης και ένα τραγούδι απελπισμένο - Pablo Neruda.

Για τη μεταφραστική προδοσία από τα Ισπανικά ο Ονομάκριτος.]

Lineae Arcanae - Από τα "Τάνκα της Επιθυμίας"

Lineae Arcanae

Sacerdotessa

Regina di cuori

prendi la mano·

svelami Dama cupa

segreti di Ermete. 

 ------------------------------------------------

 

Μυστήριες γραμμές

Ιέρεια

Βασίλισσα των καρδιών

πάρε το χέρι·

αποκάλυψέ μου Ντάμα σκοτεινή

μυστικά του Ερμή.

[Η μετάφραση είχε λίγες δυσκολίες, γιατί όταν το έγραψα στα ιταλικά έπαιξα λίγο με τον ήχο των λέξεων. Το Regina di cuori στα ιταλικά σημαίνει και ντάμα κούπα και βασίλισσα των καρδιών, ενώ αντίθετα το dama cupa στα ιταλικά σημαίνει ντάμα σκοτεινή, δνοφερή. Επιπλέον ήταν δύσκολο να διατηρήσω το μέτρο του tanka στη μετάφραση στα ελληνικά. Οι Ιταλοί λένε traduttore traditore, δηλαδή μεταφραστή προδότη. Για τη συγγραφή και την προδοσία ο Ονομάκριτος.]

Το Ανείπωτο

     Φαίνεται εύκολο. Φαίνεται πως όλοι το μπορούν. Είναι ο τρόπος του που εξαπατά τους ανθρώπους ή, μάλλον, είναι ο δικός μας τρόπος να ξεγελάμε εαυτούς. Η εγγύτητά του είναι που ξεγελά, που προδίδει τα μάτια και την καρδιά. Αυτή είναι η παγίδα τού πολύ εύκολου, του ανείπωτου.
     Φαίνεται εύκολο να νικήσουμε τον γλυκύπικρο δαίμονα με το ανείπωτο. Με αυτό το όπλο του αντιστεκόμαστε. Κι αυτός κάνει τη Γυναίκα να φαίνεται πως είναι η πιο όμορφη και γύρω της πως έχει το κενό. Κι είναι αυτό που μας τρομάζει, γιατί ίσως καθρεπτίζει το ανείπωτο που έχουμε μέσα μας.
     Όμως, το ανείπωτο, όσο παραμένει τέτοιο, γιγαντώνεται και παίρνει διαστάσεις φοβερές. Η τρέλα του πόθου υπερκαλύπτει το ανύπαρκτο, το άσχημο, το ατελές κι όλα τα μοχθηρά σημεία ενός πάζλ που προσπαθούν να βρουν τη θέση τους. Ένα ένα τα κομμάτια θυσιάζονται σε μια πραγματική ερωτική εκατόμβη.
     Η φοβερή κι επικίνδυνη γοητεία του ανείπωτου μας οδηγεί να αντιλαμβανόμαστε τη Θάλασσα σαν ένα καθρέπτη, που αντανακλά στην επιφάνειά της την τυφλότητα του τυχαίου και περιέχει στα βάθη της την ομορφιά της καταστροφικής μύησης στις ηδονές του Έρωτα.
     Βυθιζόμαστε. Έπειτα μια αχνή δέσμη φωτός μας συνοδεύει στην ανάδυση προς την επιφάνεια, όπου πολλά πεπρωμένα συγκρούονται. Και το πεπρωμένο μας το συναντάμε πάντα στη διαδρομή που διαλέγουμε για να το αποφύγουμε.
     Μένουμε μετέωροι μπροστά στο πραγματικό, μα η ουσία διαλύει κάθε ψευδαίσθηση. Ο Έρωτας είναι ανίκητος στη μάχη.

           Ogni sciocca illusione
           cadrà grazie al vento delle sue ali,
           la leggerezza dell’illusionista
           darà spazio al peso del filosofo;
           ecco un credente,
           immerso nell’Eros!

           [Κάθε ανόητη ψευδαίσθηση
           θα καταρρεύσει χάρις στον άνεμο από τα φτερά του,
           η ελαφρότητα του θαυματοποιού
           θα δώσει χώρο στο βάρος του φιλόσοφου•
           ιδού ένας πιστός,
           βυθισμένος στον Έρωτα!]

                                           
                                                [Το εξάστιχο γράφτηκε κατευθείαν 

                                                στα Ιταλικά και μεταφράστηκε στα 

                                                Ελληνικά από τον Ονομάκριτο, το 

                                                φθινόπωρο του 2009, στο Camogli]

Ballerina - Από τα "Χάικου της Μέθης"

Ballerina

Είναι μια σκέψη

Θανάτου που χορεύει

σαν μπαλαρίνα.

[Το έγραψα στην Urbania της Ιταλίας 

τον Αύγουστο του 1993, για την Α.]

Che Bandoneón!

Στην αρχή είναι η μουσική· απλή και ρυθμική, παθιασμένη και νοσταλγική. Παίζει μια "orquesta típica" - όμως καθόλου τυπική - δίχως κρουστά, μόνο βιολιά, πιάνο, κοντραμπάσο και βέβαια bandoneón. Έπειτα έρχεται μια φωνή. Με πάθος και συνάμα θλίψη τραγουδά στίχους που βγαίνουν από την ψυχή. Τραγουδά ένα τάνγκο.

"Un tango puede escribirse con un dedo, pero necesariamente se escribirá con el alma, porque un tango es la intimidad que se esconde, es el grito que se levanta airado, desnudo".

"Ένα τάνγκο μπορεί να γραφτεί με ένα δάχτυλο, όμως σε αυτό πρέπει να υπάρχει ψυχή, γιατί ένα τάνγκο είναι τα μύχια της καρδιάς που κρύβονται, είναι η κραυγή που υψώνεται βίαια, απογυμνωμένη" [Enrique Santos Discépolo, 1901-1951].

Ύστερα, βλέπω την κίνηση· ένα διάλογο αυθεντικό ανάμεσα στο αρσενικό και το θηλυκό με αφορμή την μουσική. Βλέπω κινήσεις σαν περιπτύξεις, εφήμερες, γεμάτες πάθος και ερωτική διάθεση· μια συνουσία χορευτική.

Κάνω τα πρώτα αδέξια βήματα στη Milonga, ανάμεσα σε σκιές και σύννεφα καπνού. Το μπράτσο μου τυλίγει τη ντάμα σαν νά 'ναι λουλούδι και τα σώματα ενώνονται στο λικνίσμα σαν ένα. Ένα ocho adelante, ένα sanguchito, μια sacada με castigada, μια caída sobre la mujer, μια media luna, και τα μάτια μισόκλειστα για ν' ακούμε καλύτερα το τραγούδι του bandoneón.

Che bandoneón! (1949)

El duende de tu son, che bandoneón,
se apiada del dolor de los demás,
y al estrujar tu fueye dormilón
se arrima al corazón que sufre más.

Estercita y Mimí como Ninón,
dejando sus destinos de percal
vistieron al final mortajas de rayón,
al eco funeral de tu canción.

Bandoneón,
hoy es noche de fandango
y puedo confesarte la verdad,
copa a copa, pena a pena, tango a tango,
embalado en la locura
del alcohol y la amargura.

Bandoneón,
para qué nombrarla tanto,
no ves que está de olvido el corazón
y ella vuelve noche a noche como un canto
en las gotas de tu llanto,
¡che bandoneón!

Tu canto es el amor que no se dio
y el cielo que soñamos una vez,
y el fraternal amigo que se hundió
cinchando en la tormenta de un querer.

Y esas ganas tremendas de llorar
que a veces nos inundan sin razón,
y el trago de licor que obliga a recordar
si el alma está en "orsai", che bandoneón.

Φίλε bandoneón! (1949)

Η μαγεία του ήχου σου, φίλε bandoneón,
δείχνει συμπάθεια στον πόνο των άλλων,
και με την πίεση του κοιμώμενου φυσερού σου
φτάνει στην καρδιά που υποφέρει περισσότερο.

Η Estercita και η Mimí, όπως η Ninón,
άφησαν τη μοίρα τους στο περκάλι
για να φορέσουν στο τέλος σάβανα από ρεγιόν,
στην πένθιμη ηχώ του τραγουδιού σου.

Bandoneón,
σήμερα είναι νύχτα  ξέφρενης γιορτής
και μπορώ να σου εξομολογηθώ την αλήθεια,
ποτήρι το ποτήρι, θλίψη τη θλίψη, τάνγκο το τάνγκο,
ζαλισμένος στην τρέλα
του αλκοόλ και της θλίψης.

Bandoneón,
γιατί να την ονομάσω πλέον,
δεν βλέπεις που ζητά τη λήθη η καρδιά
και εκείνη γυρνά κάθε νύχτα σαν τραγούδι
στις σταλαγματιές του κλάματός σου,
φίλε bandoneón!

Το τραγούδι σου είναι ο έρωτας που δεν δόθηκε
κι ουρανός που ονειρευτήκαμε κάποτε,
είναι ο αδερφικός φίλος που βυθίστηκε
παλεύοντας στην θύελλα μιας αγάπης.

Είναι κι αυτή η φοβερή διάθεση για κλάμα
που κάποιες φορές μας πλημυρίζει δίχως λόγο,
είναι κι ένα ποτήρι αλκοόλ που αναγκάζει να θυμηθούμε
όταν η ψυχή τίθεται εκτός παιχνιδιού, φίλε bandoneón!

Στίχοι: Homero Manzi
Μουσική: Aníbal Troilo

[Για τη μετάφραση των κειμένων από τα Ισπανικά ο Ονομάκριτος].

Ο Καπετάν Αγαπητικός

                                   Ο Καπετάν Αγαπητικός

                                   Πότε να έρθ' η άνοιξη

                                   νά 'ρθει το καλοκαίρι,

                                   να βγω στα ξερολίβαδα

                                   και στα παλιά λημέρια,

                                   να πάγω και να πανδρευθώ,

                                   να πάρω μιαν κοντούλαν,

                                   να την εντύσω στο φλωρί

                                   και στο μαργαριτάρι!

                                   Τα παληκάρια τ' άκουσαν,

                                   πολύ τους κακοφάνει.

                                   Τρεις τουφεκιές τον δώσανε,

                                   ταις τρεις φαρμακωμένες.

                                   Βαρείτε τον, τον κερατά·

                                   βαρείτε τον, τον πούστην!

                                                                                       [Παλιό σπάνιο δημοτικό ποίημα]

Εκατομβαιών - Από τα "Χάικου της Μέθης"

Εκατομβαιών

 Καταραμένε

Αύγουστε, να ήσουν δυο

φορές το χρόνο.

Άβυσσος - Από τα "Χάικου της Μέθης"

Άβυσσος

                                           Αρμενίζοντας

                                           εις ανόδευτον χεύμα·

                                           δυο σκούρα μάτια.

                                                    (Το έγραψα κοιτώντας τη Θάλασσα από τις 

                                                      πλαγιές του Ταϋγέτου, τη χθεσινή σκοτεινή 

                                                 νύχτα, για τα μάτια της Χ.)

 

Tahnee - Από τα "Τάνκα της Επιθυμίας"

Tahnee

                                       Τέχνη αρχαία

                                       με σκιάζει το φως σου.

                                       Τέχνη σκοτεινή

                                       με τυλίγει η σκιά σου·

                                       Τυφλός κι αόρατος.

[Το 1992, στα 18 μου, γνώρισα στο Βανκούβερ του Καναδά την Tahnee (σημαίνει "Επιθυμία" και "Επιθυμητή"), μια ινδιάνα Sioux. Είναι ίσως η πιο σαγηνευτική γυναίκα που έχω δει στη ζωή μου. Πριν λίγες μέρες μια κοπέλα στην Καλαμάτα, η Χ., ξύπνησε μέσα μου τα ίδια συναισθήματα. Σ'αυτήν χαρίζω αυτό το Τάνκα!]

Ο Τόπος της Ήττας

                                   Es una piedra y mira

                                   el tránsito ligero de las nubes

                                   la curva de las ramas

                                   la imposible 

                                   geometría del pájaro.

                                   Es una piedra y muda

                                   mira

                                   la secreta impostura de todo movimiento.

                                                       (De Lugar de la derrota, 2003 - Ada Salas)

                                    Είναι μια πέτρα και θωρεί

                                    το απαλό πέρασμα των νεφών

                                    την καμπύλη των κλαδιών

                                    την ανέφικτη

                                    γεωμετρία του πουλιού.

                                     Είναι μια πέτρα και άφωνη

                                     θωρεί

                                     τη μυστική εξαπάτηση κάθε κίνησης.

                                              (Από την ποιητική συλλογή "Ο Τόπος της  Ήττας" 
                                                           της Ada Salas - μετάφραση Ονομάκριτος)

Ψυχή - Από τα "Χάικου της Μέθης"

Ψυχή

Διάφανα μάτια·

απόκκλιση πρόσβαση

στο αληθινό.

[Το έγραψα πριν λίγες μέρες, μετά από μια ωραία συζήτηση με τρεις 

όμορφες κοπέλες - Χ., Ν. και Τζ. - στη Σάντοβα, δίπλα στη θάλασσα. 

Αφιερωμένο, λοιπόν, σ'αυτές τις τρεις Ωκεανίδες!]

Νόστιμη Ίσις

Νόστιμη Ίσις

     Σάββατο μεσημέρι και βρίσκομαι καθισμένος σε ένα παραλιακό καφέ-μπαρ στη Σάντοβα. Ο αυγουστιάτικος ήλιος σαρώνει τα πάντα με το μαύρο ανελέητο φως του. Κρυμμένος στη σκιά διαβάζω ένα μικρό βιβλιαράκι του Guido Ceronetti, το "Insetti senza frontiere". Ο φιλόσοφος μαριονετίστας καταφέρνει να αποσπάσει για λίγο το άτακτο μυαλό μου από τα υπέροχα κορμιά που λικνίζονται στο κύμα.

     Η σκέψη 171 (άθλος του εκδότη η αρίθμηση της σκέψης σαν κάτι ποσοτικό!) σχολιάζει τη φράση: "Με όλο αυτό το σκοτάδι γύρω μου νιώθω λιγότερο μόνος..." από το Krapp's Last Tape του Samuel Beckett. Δίχως να ξέρω το πως ή το γιατί, το βιβλίο έκλεισε, θώρησα τον ορίζοντα και άρχισα να περιπλανιέμαι στα γράμματα εκείνης της φράσης. Επέστρεψα στα εγκόσμια με την άφιξη της υπόλοιπης παρέας και με μια μόνο σκέψη κατά νου...

Η ηρεμία των γραμμάτων σε ένα γραπτό είναι παραπλανητική.

     Το βραδάκι η παρέα μετακινήθηκε στις Κιτριές για τις δέουσες σπονδές του δείπνου. Τα τραγούδια δε των κοριτσιών της συντροφιάς μας μάγεψαν και τους υπόλοιπους θαμώνες της ταβέρνας. Και χωρίς να το καταλάβουμε βρεθήκαμε ξανά στο καφέ-μπαρ στη Σάντοβα. Το πνεύμα του οίνου προσπαθούσε να δαμάσει τα λογικά μας, να ελευθερώσει τα ένστικτά μας...
       

     Ξαφνικά βρέθηκα να κολυμπώ με μια σειρήνα. Μες τη θάλασσα η μουσική της με κατέλαβε. Υπόρρητα το απόλυτό της εισέβαλε στην ψυχή μου και αποκαλύφτηκε. Σκίασε τον εαυτό μου με το υπερούσιο βλέμμα της και με αγκάλιασε ο γνόφος. Μόνο το σεληνόφως μαρτυρούσε την έλευσή της. Η εικόνα της Θάλασσας, η γεύση της, το ζεστό χάδι της, μου χάρισαν τη γαλήνη. Ύστερα, κολυμπώντας ένιωσα τον αποχωρισμό.

     Η Ίσις αναδύθηκε από τη θάλασσα, δωρίζοντας στο πρόσωπό μου ένα πικρό χαμόγελο... νοσταλγίας. Και μεταμορφώθηκα.

(Αφιερωμένο στη Χ. για τη νύχτα Σαββάτου μεταξύ 21 και 22 Αυγούστου 2010).